NÜKLEER ENERJI NEDIR?

Ağır radyoaktif (Uranyum gibi) atomların bir nötronun çarpması ile daha küçük atomlara bölünmesi (fisyon - parçalanma - bölünme - bozunma) veya hafif radyoaktif atomların birleşerek daha ağır atomları oluşturması (füzyon - birleşme - biraraya gelme) sonucu çok büyük bir miktarda eneji açığa çıkar. Bu enerjiye nükleer enerji denir. Nükleer reaktörlerde fisyon reaksiyonu ile edilen enerji elektriğe çevrilir. Güneşteki reaksiyonlar ise füzyon reaksiyonudur. Bu reaksiyonun yarattığı sıcaklık fisyon reaksiyonundakinden çok daha fazladır (birkaç milyon derece santigrad). Bu yüzden bu sıcaklığı kontrol edebilecek bir füzyon reaktörü henüz kurulamamıştır.


Parçalanma (fisyon) tepkimesi ve zincirleme tepkime

Atom: Bir elementin kimyasal özelliklerini taşıyan en küçük parçasına atom denir. Evrende bilinen bütün maddeler (kozmik madde, yüksek enerjili madde ve anti madde hariç), pozitif yüklü bir çekirdek ve etrafında dönen negatif yüklü elektron lardan oluşan yaklaşık 100 farklı atomdan meydana gelmektedirler. Atomun çekirdeği ise nükleon olarak adlandırılan ve elektronlara göre yaklaşık 2000 kat daha ağır olan, artı yüklü proton ve yüksüz nötron lardan oluşmaktadır. Dolayısıyla bu üç parçacık, etrafımızdaki sonsuz çeşitlilikteki maddenin temel yapı taşlarıdır. Şu andaki bilgilerimiza göre elektronlar, kendilerini oluşturan alt parçacıklar olmadığından temel parçacık olarak kabul edilirler. Nükleonlar ise, elektronun "-1" yüklü olduğu varsayıldığında, "+2/3" veya "-1/3" elektrik yükünde olan quark adı verilen üç alt parçacıkdan oluşmuşlardır.
Molekül: Dogada atomlar genellikle daha kararli enerji seviyelerinde bulunmak amaciyla yörüngelerinde bulunan elektronlari baska atomlarla paylasirlar. Atomlarin bir araya gelmesi ile moleküller olusur. Bir elementte ayni cins atomlar tek olarak veya moleküller halinde biraradadir.
Kimyasal Tepkime: Iki veya daha fazla sayida madde biraraya geldiginde, moleküllerdeki atomlarin aralarinda yeniden düzenlenmesine kimyasal tepkime denir. Bu sirada elektronlarin paylasilmasi da degisir. Kimyasal tepkimelerin bir özelligi, ilgili atomlarin çekirdeklerinde bulunan parçacik sayisinin tepkime sirasinda degismemesidir.  
Çekirdek Tepkimesi: Kimyasal reaksiyonlarin aksine atomlarin çekirdeklerinde bulunan parçaciklarin kendi aralarinda veya disaridan gelen bir etki sonucunda degisimleri sonucunda çekirdek tepkimeleri olusur. Çekirdek tepkimesi sonucunda eger proton sayisi degisiyor ise farkli bir elemente ait bir atom olusmus olur.  
Fisyon (Çekirdek Parçalanmasi): Fisyon bir nötronun, uranyum gibi agir bir element atomunun çekirdegine çarparak yutulmasi, bunun sonucunda bu atomun kararsiz hale gelerek daha küçük iki veya daha fazla farkli çekirdege bölünmesi reaksiyonudur. Dolayisiyla Fisyon, bir çekirdek tepkimesidir. Parçalanma sonucunda ortaya çikan atomlara fisyon ürünleri denir. Bunlarin bazilari radyoaktiftir. Bir nötron yutulmasi ile baslayan fisyon tepkimesi sonucunda, büyük miktarda enerji ile birlikte, birden fazla nötron ortaya çikar. Çekirdek tepkimeleri sonucunda açiga çikan enerji, kimyasal tepkimelere göre yaklasik bir milyon kat düzeyinde daha fazladir.
Zincirleme Reaksiyon: Fisyon sonucunda ortaya çikan nötronlarin, ortamda bulunan diger fisyon yapabilen atom çekirdekleri tarafindan yutularak, onlari da ayni reaksiyona sokmasi ve bunun ardisik olarak tekrarlanmasidir. Kontrolsuz bir zincirleme reaksiyon, anlik bir süre içinde çok büyük bir enerjinin ortaya çikmasina neden olur. Atom bombasinin patlamasi bu sekildedir. Nükleer santrallarda ise zincirleme reaksiyon kontrollu bir sekilde yapilir. Bu kontrolun kaybedilerek nükleer yakitin bir bomba haline dönüsmesi fiziksel olarak olanaksizdir.

Füzyon (Çekirdek Birlesmesi): Hafif radyoaktif atom çekirdeklerinin birleserek daha agir atom çekirdeklerini meydana getirmesi olayidir. Füzyon tepkimesinde ortaya çikan sicaklik çok daha büyüktür. Günesteki tepkimeler bu gruba girer.

NÜKLEER ENERJİDEN ELEKTRİK ÜRETİMİ